Mijn dorp: de Buurtschap


In mijn dagboek plaatste ik eerder een foto van de Buurtboom in mijn dorp en verwees daarmee naar deze column die nog geschreven moest worden. Hier nu te lezen:

Wanneer de Buurtschap van Dieren is opgericht is niet meer te achterhalen maar de eerste schriftelijke gegevens dateren uit 1791. De buurtschap bestond uit "geërfden" en deed veel goed werk voor de inwoners van het dorp. De buurtschap richtte indertijd een ziekenhuis op waar nu de fietsfabriek Gazelle staat, legde een kerkhof aan dat nog altijd bestaat, beheerde een dorpsschool, een zwembad en zelfs een markt en er werd een mooi rolstoelpad aangelegd vanuit het dorp naar het bos. De historie van de markt is ter herinnering later vastgelegd in een heel mooi marktpleintje in het oude deel van Dieren. Als het lang droog was geweest, zorgde de Buurtschap ervoor dat met behulp van een brandweerwagen de straten werden natgespoten want die waren toen nog van zand. Ook werd ervoor gezorgd dat huisvuil werd opgehaald. De Buurtschap is eigenaar van het historische marktpleintje in Dieren-Zuid en van enkele weilanden aan de noordkant van Dieren.


Nog steeds bestaat de Buurtschap en hoewel allerlei activiteiten in de loop van de tijd overgingen naar de gemeente, is ze nog steeds van belang voor de inwoners. Natuurlijk ging veel van de taken in de loop van de tijd over naar de gemeente. Van de eigendommen die de Buurtschap bezat en uit schenkingen is er een kapitaal dat besteed kan worden aan goede doelen. Zo vroeg ik jaren geleden de Buurtschap of wij een geldelijke ondersteuning konden krijgen bij het aanleggen van een watervoorziening op ons volkstuincomplex, die geheel door de leden zelf zou worden aangelegd. Mede dankzij dit bedrag konden wij ons fel begeerde doel verwezenlijken.

Een plaatsgenoot die zich veel moeite getroost heeft allerlei feiten boven water te halen, ontdekte dat de geërfden van de Buurtschap Dieren al in 1723 bezittingen had. Geërfden waren alle mensen die in het dorp Dieren grond of een huis bezaten. Zij hadden natuurlijk allerlei belangen maar informeren bij een gemeentelijke instantie konden ze niet omdat die in die tijd nog niet bestond. Daarom beraadslaagden ze met regelmaat onder leiding van een buurtmeester, en vermoedelijk gebeurde dat ook onder een Buurtbeuk die sinds 2016 herplant is op het landgoed Hof te Dieren. Ik deed hierover melding in mijn natuurdagboek op 27 juni 2017.
 Vandaag de dag hebben nog slechts 100 geërfden in de Buurtschap zitting, een wisselend gezelschap dat bij tijd en wijle weer wordt aangevuld als er mensen vertrekken.

De plek waar ik woon is doordrenkt van historie. Niet alleen vanwege de Buurtschap maar ook door de geschiedenis van ons oude dorp dat ongeveer dateert uit 1573. En van het landgoed Hof te Dieren, dat indertijd onder andere in eigendom was van Willem III en altijd nauw verbonden was met dit dorp. Als ik hier over de oude koningswegen wandel tussen de oude beuken, zie ik in mijn verbeelding de jachtstoeten van de koning voorbij trekken, op weg naar het jachthuis op de Ginkelse heide. Of denk ik aan de strooptochten van het koninklijk gezelschap dat zo graag ging jagen (en dat helaas nog altijd doet). Het verhaal gaat hoe lakeien de zwijnen uit het bos joegen richting jachtstoet, waar Willem ze dan kon neerschieten. En als ze op waren, liet hij ze vanuit het buitenland weer aanrukken zodat hij fijn kon blijven jagen.

Cultuur en natuur, het hoort onlosmakelijk bij ons dorp dat al lang niet meer is wat het ooit was en inmiddels rond de 15.500 inwoners telt. Maar de geschiedenis blijft spreken en is terug te vinden in allerlei elementen van nu.

1 juli 2017

De Schepping 3 - Wonderen

Nu het voorjaar nadert voltrekken zich in de natuur weer vele "wonderen der schepping".
De geslachtsorganen van vogels, die in de winter gereduceerd waren omdat ze toch niet nodig waren, ontplooien zich nu weer om de voortplanting mogelijk te maken. In eenzelfde regelmaatbepalen hormonen hoe de vogel zich gedragen zal: wegtrekken of hier blijven, paren en voortplanten. Tweemaal per jaar maken vogels onvoorstelbare reizen om heen en weer te vliegen naar hun broed- en/of overwinteringgebieden. Het kan gaan om duizenden kilometers.


Binnenkort trekken amfibieën weer naar het water, waaronder salamanders. Hun huid moet daartoe veranderen van droog naar nat, hun ogen van bij- naar verziend. Salamanders kunnen organen repareren die beschadigd raken of afgerukt worden of door henzelf worden afgestoten bij gevaar. Poten groeien opnieuw aan, ogen kunnen vervangen worden. Het zijn wonderen waar de mens alleen maar jaloers van kan worden. Bladluizen die weldra weer op het nieuwe blad zitten kunnen zich beurtelings voortplanten zonder dat er een partner aan te pas komt, om een volgende keer jonge bladluisjes te produceren nadat ze wel gepaard hebben, zodat er ook weer mannetjes komen. Sommige vrouwtjes sluipwesp dragen een bacterie bij zich die de wesp zodanig manipuleert dat ze zonder paring nakomelingen kan voortbrengen. Die worden dan ook weer vrouwelijke sluipwespen. Maar als de wesp een bepaalde, in honing voorkomende schimmel eet, gaat ze zich weer voortplanten door te paren met een mannelijke wesp.


 En wat te denken van de overwinterende vlinders die in schuurtjes, houthokken of hangend aan een stengel de strengste vorst kunnen overleven door dat er in hun lijfjes iets zit als antivries. Sommige zoogdiervrouwtjes kunnen hun embryo's in de wacht zetten zodat ze zich pas ontwikkelen op momenten dat het optimaal is om geboren te worden. Ook kunnen sommige dieren hun embryo's totaal absorberen als de vooruitzichten voor hun jongen slecht zijn door omstandigheden in de natuur. En wat te denken van zeepaardjes, ze zijn het toppunt van emancipatie. Bij de paring geeft het vrouwtje haar eitje door aan de man die het ontvangt in zijn buikholte waar de jonge zeepaardjes zich ontwikkelen. Vogels zijn geëvolueerd van waterdieren tot vliegende. Maar sommige vogels kunnen beide zaken verenigen. Een IJsvogel kan bijvoorbeeld tot een diepte van 60 meter onder water duiken en zwemt met zijn vleugels. Er zijn meer vogels die voedsel zoeken onder water; de aalscholver en de waterspreeuw zijn er voorbeelden van maar ze duiken niet zo diep als de ijsvogel. Op de Galapagoseilanden leeft trouwens een Aalscholver die niet meer vliegen kan maar over is gestapt op zwemmen. Een omgekeerde vorm van evolutie dus. Geleerden achten het niet onmogelijk dat die ooit verder door het leven gaat met vinnen.


We hoeven niet eens zo ver te kijken om wonderen en wondertjes in de natuur te zien. De planten en bomen die elk jaar weer opnieuw beginnen, de super georganiseerde kolonies in een mierenhoop, de bij die met een speciale dans haar nestgenoten de weg wijst naar plekken waar nectar te halen valt. Of de gierzwaluw die eind april weer vanuit Afrika naar ons toe vliegt en dan zo'n 200 dagen onafgebroken in de lucht blijft. Of je nu gelooft in een daadwerkelijke schepping, of dat het vormen zijn van voortgaande evolutie, er verandert niets aan. De wonderen, groot en klein, zijn overal om ons heen. Je hoeft er alleen maar voor open te staan en je ogen de kost te geven. Dan volgt er alleen maar verbazing en respect voor alles wat in de natuur mogelijk is en waartoe wij mensen niet in staat zijn. Als je dat allemaal tot je neemt, ben je blij met het feit dat je een natuurliefhebber bent. Het voegt iets toe aan het leven, het verrijkt het, laat je genieten. Kortom: natuur is goed voor een mens.




22 februari 2017

De Schepping 2, roet in het eten

Leek de schepping aanvankelijk een groot succes, de komst van de "menselijke zoogdieren" (hierna menzo's genoemd) gooide roet in het eten. Leefden alle dieren eerst nog vredig naast en met elkaar, daaraan kwam een eind toen de slang, symbool van het kwaad, Eva verleidde tot het eten van de appel die aan de verboden "boom van kennis van Goed en het Kwaad" hing. Zou Eva dat niet hebben gedaan dan zouden wij wellicht nog altijd in een vredige wereld leven, de wereld die wij elkaar nu met ieder Kerstfeest zo hartstochtelijk toewensen.


Waarom die boom daar in dat volmaakte paradijs stond, is een raadsel. Of de Schepper moest al van meet af aan niet erg veel fiducie in de vrouwelijke betrouwbaarheid hebben gehad. Toen Adam en Eva voor de verleiding bezweken waren (want ook hij ad van de appel) , werd alles echter anders. Het paradijs werd subiet opgeheven en verplaatst naar de hemel. Daar had het leven op aarde niet meteen wat aan en bovendien werd er door velen in de loop der tijd een afnemende geloof gehecht aan de nieuwe belofte om na het aardse leven weer terug te kunnen keren naar een hemels paradijs waar mens en dier opnieuw vreedzaam met elkaar zouden leven. Eerst zien en dan geloven, was de redenatie, en dat kon nu eenmaal niet. Eva werd vanwege haar ongehoorzaamheid nog strenger gestraft: zij zou met veel pijn en moeite haar nazaten baren en de straf zou alle Eva's die na haar zouden komen ten deel vallen. Zou dit oneerlijke besluit de grondlegging geweest zijn van de discriminatie tussen man en vrouw die door de eeuwen heen bestaan heeft?



Adam en Eva waren niet de enigen die uit het paradijs geknikkerd werden, ook de dieren trof dit droevig lot. Voortaan moesten ze elkaar bejagen en opvreten om in leven te blijven. Zo jaagt nu de leeuw achter de pasgeboren antilope aan, speelt de orka een wreed spel met de zeehond, parasiteert de sluipwesp de rups, en grijpt de ekster jonge vogeltjes ui de nesten van soortgenoten. Ondanks dat er op deze manier veel dieren uit de kringloop verdwenen, kwamen er toch veel meer bij dan de aarde kon herbergen. De menzo's waren daar de oorzaak van, zij verspreidden zich over de gehele aardkloot en eigenden zich tot in het absurde alles toe wat op en in de aarde leefde.


De menzo's  werden als toegift toegerust met wat men "verstand" noemde, daardoor werd de soort oppermachtig en heerste over de aarde als nimmer in aanleg bedoeld was. En met met veel desastreuze gevolgen. De menzo's rommelden in het scheppingsproces, manipuleerden genen, kloonden dieren, stopten organen van dieren ter vervanging in de eigen soort en lieten zelfs lichaamsonderdelen uit printapparaten rollen om die van henzelf te vervangen.  Zij imiteerden ook allerlei nuttige eigenschappen van dieren en vervolmaakten die tot eigen nut. Zo ontstonden vliegtuigen, afgekeken van vogels, sterke staaldraden, afgekeken van rupsen en spinnen, chemische medicijnen, met de natuur als voorbeeld. Te veel om op te noemen. Maar ook gingen de menzo's het bejagen van prooidieren nadoen. Dat was aanvankelijk nog nuttig omdat het uitsluitend gedaan werd om in de voedselbehoefte van zichzelf en hun jongen te voorzien. Later werd het voor de lol gedaan door de plezierjagers die hun oerouders wilden nadoen. Heden ten dage doden de menzo's alle dieren om hen heen die het lef hebben het verloren gegane territorium weer terug te winnen of die hen in de weg zitten. Het kreeg ook een naam: beheersjacht. Prachtige dieren die de Schepper het licht had doen zien werden door de menzo's in stalen kooitjes gestopt, in kisten gevangen gezet, in schuren opgehokt, alle vrijheid en hun natuurlijke leefwijze werd deze schepsels ontnomen. Zelfs roeiden de menzo's soorten uit. Zo was dat nooit bedoeld.


Er kan geen andere conclusie worden getrokken dan dat er weinig verschil blijkt tussen alle soorten, menselijke of dierlijke. Ze doen alle hetzelfde met dit verschil dat de menzo's de aarde vanwege allerlei triviale redenen aan het uitputten, leegroven en vernietigen zijn. De gletsjers smelten, de zeeën overspoelen het land, woestijnen verdringen vruchtbare gronden. Het gevolg is dat dieren hun biotopen verliezen, mensen hun leefgebied, er honger heerst en oorlog.

Hoe lang kan dit nog zo doorgaan! De Schepper zit moedeloos en ontgoocheld met de handen in het haar en valt stil van verbijstering. Veel menzo's denken dat hij uit diepe frustratie zijn schepping heeft opgegeven, de boel gelaten heeft voor wat er nog van over is.
(Word vervolgd)

31 december 2016